ĐẶC SẢN CÁ SỈNH NẬM THIA CỦA NGƯỜI MƯỜNG LÒ

Cá sỉnh Nậm Thia là một trong những món đặc sản quý giá và đầy tự hào của người dân ở Mường Lò.

Mường Lò có dòng Thia nổi tiếng là trong lành, và khởi nguồn của nó chính là Nậm Hát có độ cao khoảng 700m.  Khi chảy về tới Mường Lò thì hang Coóng Kéng chặn dòng Thia lại, buộc nó phải chui qua đó để sang Văn Yên để hòa vào dòng chảy của sông Hồng. Không chỉ có tác dụng là tưới mát và giúp điều hòa khí quyển ở Mường Lò, Nậm Thia còn có một loại cá rất đặc biệt gọi là cá sỉnh. Cá sỉnh Nậm Thia là một loài cá rất quý, nó chỉ ăn rêu đá và là một món đặc sản nổi tiếng ở Mường Lò.

Giới thiệu về cá sỉnh Nậm Thia

1

Cá sỉnh Nậm Thia

Cá sỉnh Nậm Thia bề ngoài rất giống với cá trôi Ấn Độ nhỏ, tuy nhiên điểm khác biệt nằm ở chỗ môi của cá có màu đen xanh và khá dày. Cá sỉnh này khi bắt đầu vào mùa sinh đẻ thì nó sẽ bơi ngược lại về phía thượng nguồn để giao duyên và để trứng giúp bảo tồn nòi giống. Và với dòng nước chảy xiết sẽ đẩy lũ cá sỉnh con về nơi có dòng chảy yếu hơn, nhờ đó có thể hiểu vì sao cá sỉnh lại tập trung nhiều ở dòng Thia đến thế.

Để có bắt được cá sỉnh vốn không phải là chuyện dễ, bởi khi cá sỉnh lớn lên chúng thích sống ở nơi có dòng nước chảy xiết. Bên cạnh đó cá sỉnh bởi rất khỏe và đánh động rất nhanh…

Có rất nhiều cách để bắt cá sỉnh Nậm Thia, cách truyền thống thì là đi câu. Mồi câu cá sỉnh chính là giun đỏ nguyên con có rất nhiều ở ven bờ suối. Bên cạnh đó cũng có thể quăng chài để bắt cá sỉnh. Để quăng chài phải cần đến hai người, ngồi cùng trên một bè mảng được làm bằng tre trôi ở trên dòng nước. Một người đảm nhiệm việc chèo mảng, người còn lại sẽ quăng chài vào nơi tập trung nhiều cá sỉnh nhất. Tuy nhiên, phương pháp bắt cá sỉnh độc đáo nhất vẫn là bằng “chuôm đá”.

Thưởng thức món cá sỉnh Nậm Thia

2

Cá sỉnh nướng

Cá sỉnh Nậm Thia thon đỏ với bộ lườn thơm ngon và béo ngậy sẽ được chế biến để tiếp đãi khách quý với rất nhiều món ăn truyền thống của người Mường Lò.

Đầu tiên có thể kể đến món “Pa Kính Pỉnh”. Đây là món được chế biến từ cá sỉnh tươi sau đó thoa thêm một chút muối rồi được kẹp bằng gắp tre để nướng ở trên than hồng. Nướng tới khi nào mà mỡ của cá chảy ra và cháy xèo xèo ở trên than, mình cá cháy vàng đều thì có thể đặt xuống, rồi đem chấm cùng với muối, chanh, hạt sẻn cùng với gừng.

Để tiếp đãi khách, người Thái còn làm món “ Pa móôc”. Để làm món này thì cá sỉnh sẽ được làm sạch vảy, sạch ruột. Sau đó các gia vị như muối, chanh, hạt sản, gừng…sẽ được giã nhỏ rồi cho vào trong bụng cá và dùng lạt buộc lại. Tiếp đến sẽ bọc cá ở trong các lớp lá chuối rồi đem vùi vào trong tro than. Vừa trò chuyện với khách vừa chờ cho cá chín để cùng nhâm nhi chén rượu. Mùi thơm béo ngậy của cá kết hợp cùng với các loại gia vị khi thưởng thức cùng với chén rượu của người dân tộc Thái, dù thưởng thức một lần chắc sẽ nhớ mãi không quên.

3

Cá sỉnh sấy gác bếp

Ngoài ra, người Thái còn chế biến cá sỉnh Nậm Thia thành các món như Pa mắm là cá mắm, Pa Khính xổm là cá chua, Pa Khính giảng nghĩa là cá sấy gác bếp…để ăn dần. Đặc biệt ở trong tục cưới của người dân tộc Thái thì cá sỉnh còn được xem là một lễ vật mà nhà trai mang đến cho nhà gái để dẫn cưới.

Bên cạnh đó cá sỉnh còn được chế biến thành rất nhiều món khác như cá rán, cá nướng, cá hấp….tạo nên sự đa dạng trong ẩm thực của người Thái.

Có thể thấy rằng cá sỉnh Nậm Thia là một đặc sản vô cùng quý giá của người dân Mường Lò. Từ những con cá sỉnh trông rất nhỏ bé nhưng lại có thể chế biến thành rất nhiều những món ăn ngon và bổ dưỡng mang đậm nét ẩm thực truyền thống của người dân tộc Thái, làm say đắm thực khách dù chỉ một lần được nếm thử.